تحلیل مرحله‌ی اول المپیاد نجوم و اخترفیزیک سال 1397


با تغییر اعضای کمیته نجوم در حدود 40 روز پیش از برگزاری مرحله اول، همه‌ی نگاه‌ها معطوف به رویکرد کمیته نجوم جدید به این المپیادِ به بیراهه رفته شده بود. المپیادی که به لطف ناکارآمدی! کمیته سابق و فرصت­ طلبی برخی مدارس درگیر در تجارتِ المپیاد! کاملا به حضیض رفته بود و دیگر کسی امیدی به نجاتش از منجلابی که در آن فرو رفته بود نداشت. چنان المپیاد نجوم را آکادمیک کرده بودند که حتی پاسخگویی به سوالات مرحله اول نیز عمدتا سوادی به مراتب فراتر از سطح دبیرستان نیاز داشت، آزمون­ های مرحله دوم که جای خود.

نگاهی به فهرست اسامی قبولی­ های مرحله دوم در 5 سال اخیر نیز نشان می­دهد که بطور میانگین 33 نفر از 40 نفر قبولی مرحله دوم، دانش­ آموزان تهرانی و آن هم صرفا از چند مدرسه­­‌‌ی خاص بودند. مدارسی که دانش­ آموزان خود را در طول سال با تشکیل انبوهی از کلاس­های المپیاد خسته می­‌کنند. دانش­ آموزانی که زیر دست تعدادی مدال ­آور تازه­‌کار (و نه تمام آنها) باید انبوهی از مطالب را به صورت نامنظم و غیرهدفمند اما با تکرار و تکرار و تکرار یاد بگیرند، و یاد هم می­‌گیرند. یاد که نه، همه چیز را حفظ می­‌شوند و سر جلسه تمام سوالات برایشان آشنا و تکراری است. آن 7 نفر باقی­مانده نیز در یک یا چند اردوی آموزشی برگزار شده در تهران شرکت داشته­‌اند [+]. خلاصه اینکه المپیاد نجوم تبدیل به میدانی برای رقابت عده­‌ای خاص شده بود و برنده کسانی بودند که کلاس بیشتری داشتند و فرمول­‌های دانشگاهی بیشتر آموخته بودند.

نتیجه این افزایش سطح آزمون ­ها و آکادمیک کردن المپیاد نجوم، منجر به دلزدگی و بی­‌انگیزگی روز افزون مدارس و دانش ­آموزان شهرستانی نسبت به این المپیاد و کاهش شدید تعداد شرکت­ کنندگان در آزمون مرحله اول شد.

کمیته‌ی جدید (که ریاست آن جناب آقای دکتر میرترابی، خود از بانیان راه­‌اندازی این المپیاد در کشور بوده و در سالهای ابتدایی آن نیز ریاست کمیته نجوم را به عهده داشته است) در بدو تشکیل طی بیانیه ‌ای که در اختیار معلمان المپیاد نجوم قرار داد، صراحتا اعلام کرد که قصد تغییر این رویه­‌ی ناخوشایند را دارد و راهکار اصلی آن را هم ساده کردن سطح سوالات در حد یک دانش­‌آموز دبیرستانی و تلاش برای حضور حداکثری دانش ­آموزان از سراسر کشور اعلام نمود. راهکاری که مورد استقبال اکثر دبیران قرار گرفت و صرفا برخی سودجویانی که نانشان در دشواری سطح این المپیاد بود با این رویه مخالفت کردند، هرچند در ظاهر خود را موافق نشان می­‌دادند.

به هر صورت آزمون مرحله اول پانزدهمین المپیاد نجوم و اخترفیزیک برگزار شد و همان­طور که انتظار می­رفت، سوالات در سطحی بسیار ساده‌تر از پیش طرح شدند. ساده‌­تر از انتظار خوش‌­بین‌­ترین دانش‌­آموزان. آزمونی که هدف آن سنجش حداقل اطلاعات نجومی مورد انتظار از یک دانش آموز علاقه­‌مند به نجوم بود. آزمونی که معتقدم اگرچه 50 درصد سوالات آن عمومی و یا غیرمحاسباتی بود، اما ثابت خواهد کرد عده­‌ای همچنان پایه­‌ای­‌ترین مبانی نجوم را نمی­‌دانند، اگرچه ممکن است سوالات محاسبه‌­ای سطح متوسط و سخت را بتوانند حل کنند.

«آفرین به کمیته‌­ی نجوم و آفرین به جسارتشان.»

🔸🔹 بودجه‌بندی آزمون:

سوالات امسال برخلاف چندین دوره‌ی اخیر تا حد بسیار زیادی آسان‌تر شده بود و سوالات حفظی زیادی داشت. مطابق نمودار زیر تعداد سوالات مفهومی نجوم مقدماتی و اخترفیزیک بسیار زیاد بود و در کنار این موضوع تعداد کمی سوال از اخترفیزیک پیشرفته وجود داشت. 5 سوال مکانیک وجود داشت که یکی از آنها سوال نسبتا سخت و مابقی آسان تلقی می‌شوند. حدود 9 سوال از نجوم کروی طرح شده بود که روی مبحث حرکت تقدیمی تمرکز خاصی وجود داشت. همچنین ابزار و رصد نیز مورد توجه قرار گرفته بود. اما نکته جالب توجه آن بود که در مورد کیهان شناسی و دینامیک کهکشان سوالات بسیار کم و در حد 2 عدد داده شده است که جای تعجب دارد. مطابق با این موضوع تمرکز بر روی مکانیک سماوی و کروی و اخترفیزیک مقدماتی برای آزمون مرحله‌ی دوم ضروری است.

 

تحلیل سوالات مرحله اول المپیاد نجوم 1397

 

🔸🔹 سطح دشواری آزمون و کف قبولی:

با نسبت دادن عدد ۱ به سوالات ساده، ۲ به سوالات متوسط و ۳ به سوالات سخت، سطح دشواری این آزمون را  ۱.۴ ارزیابی کردم و انتظار می­­ رود دانش­ آموزی که در مرحله اول پذیرفته می­ شود بتواند به حداقل ۱۲ سوال پاسخ صحیح بدهد.

اگرچه تعیین کف قبولی به سطح سواد دانش­ آموزان در هر سال و سطح آزمون بستگی دارد [+]، اما به دلیل ساده ‌تر بودن آزمون امسال نسبت به گذشته  پیش ­بینی ما از کف قبولی مرحله اول امسال تعداد ۷ تا ۹ سوال صحیح (20 تا 25 درصد) با احتساب نمره منفی است (کف قبولی سال­های قبل ۴ تا ۵ سوال صحیح بوده است).

🔸🔹 سخن آخر:

عده­ ای از شرکت­ کنندگان در آزمون آزمایشی مرحله اول المپیاد نجوم، نوبت دی ماه که توسط آیریسک برگزار شد معترض بودند که چرا تعدادی از سوالات اینقدر ساده بود و چرا برخی سوالات مشابه یا عینا از سوالات مرحله اول 7 دوره ابتدایی المپیاد نجوم بوده است. فکر می­‌کنم با توضیحاتی که در ابتدای این نقد آوردم دلیل این امر مشخص شده باشد. نخست اینکه سطح آزمون را نسبت به آزمون­ های قبلی ساده­تر کرده­ باشیم و دوم اینکه توجه دانش­ آموزان را به تیپ و سطح سوالات آزمون­ های دوره 1 تا 7 سوق دهیم تا در روز آزمون اصلی با دیدن آزمونی ساده اما مفهومی شوکه نشوند و امیدوارم که نشده باشند.

نقد آزمون: احسان مهرجو

دسته‌بندی سوالات: عطا مرادی


کلمات کلیدی:

المپیاد نجوم 1397 سوالات المپیاد نجوم تحلیل سوالات المپیاد المپیادهای علمی ایران آیریسک احسان مهرجو عطا مرادی نتایج المپیاد 1397 قبول شدگان المپیاد کارنامه المپیاد باشگاه دانش پژوهان جوان کلاسهای المپیاد


اشتراک گذاری:

آخرین مطالب مرتبط